Hiện nay, rất nhiều gia đình đã nhận thấy giá trị và vai trò to lớn của việc cho con cái học hành thành đạt sẽ giúp đưa gia đình thoát khỏi đói nghèo hoặc đảm bảo một tương lai tài chính vững chắc cho trẻ. Chính vì vậy việc ép con cái phải học ngày học đêm đang ngày càng phổ biến trong các gia đình. Các nhà nghiên cứu xã hội cho rằng đây là một vấn đề đang nổi lên mà thế hệ trẻ VN đang phải đối mặt. Nghiên cứu thực tế chỉ cho thấy: lứa tuổi vị thành niên phải chịu "áp lực giáo dục" chiếm tỉ lệ cao nhất. Ở các thành phố, hiện tượng này phổ biến hơn so với khu vực ở nông thôn và đây có thể được xem như một hình thức bóc lột lao động thời hiện đại mà những lợi ích đó là lâu dài cứ không phải trước mắt. Việc học hành quá sức và áp lực nặng nề trong việc học tập đã khiến cho con em chúng ta đang sống kém vui tươi và già trước tuổi.

"Ai cũng bảo chúng em là tương lai, nhưng chúng em còn là hiện tại nữa" - Lời phát biểu ấy của chúng em có làm chúng ta phải suy nghĩ? Nghĩ và lo cho tương lai của các con, đó là các điều mà bất cứ các bậc làm cha làm mẹ có trách nhiệm nào đều phải tính đến. và tiến thân bằng con đường học hành, đỗ đạt là điều mà hầu như ai cũng mong mỏi cho con mình. Nhưng sự mong mỏi nhiều khi thái quá đã khiến người lớn chúng ta có tâm lí sốt ruột và biến môi trường sống của các em thành môi trường chỉ biết có học và học:

- “Em mong muốn được đi chơi với các bạn bè nhưng bố mẹ em lúc nào cũng cấm, bảo phải học. Ngày nghỉ cũng không được đi chơi”.

- “Trước đây em cứ nghĩ đánh trẻ em mới là trừng phạt nhưng bây giờ em đã biết nếu học lực con cái không tốt mà bắt vào trường chuyên, lớp chọn hay con cái không thích học toán, lí, hoá mà thích thi khối D nhưng bố mẹ không cho vì muốn sau này dễ xin việc.. thì đó cũng là trừng phạt trẻ em....”

Từ tâm lí suốt ruột, người lớn lại rơi vào tình trạng duy ý chí, chỉ mong đợi ở các em sự thành công mà không được thất bại trong học tập:

“Năm lớp 4, một lần em không trả lời được câu hỏi nên cô cầm roi đánh em và lúc đấy cô còn mắng em nữa. Em cảm thấy em đau, vừa sợ vừa xấu hổ với các bạn nữa. Nhưng vì bị nói quá nên em cũng không sửa”

Ở trường, vì chạy theo thành tích, một số thành cô giáo đã tỏ ra quá nóng nảy đối với các em học sinh chậnm tiến hoặc học sinh cá biệt. Còn trong nhiều gia đình, mục đích hướng con cái phải học "thành tài" là không phải bàn cãi. Nhiều phụ huynh học sinh còn đau tư cho con ngay từ lớp 1. Và cũng rất nhiều người quan niệm rằng khi cha mẹ "đầu tư" tiền của cho con học thêm, đầu tư tiết kiệm vật chất đầy đủ thì tỉ lệ thuận với đó, con cái học giỏi là điều hiển nhiên. Chính với suy nghĩ ấy, chúng tôi đã chứng kiến có những bậc cha mẹ, con mới học lớp 1 nhưng bị điểm 9 là bị bố mẹ rầy la, đánh mắng, Phạt đứng úp mặt vào tường, không cho đi chơi nhiều gia đình khác, bố mẹ hồi nhỏ còn học lực xoàng xoàng, thậm chí còn đúp lớp nhưng con cái của họ thì không "được phép học dốt". Có những bố mẹ có học thức hẳn hoi, bình thường cư xử rất nhã nhặn nhưng lại không giữ nỏi bình tĩnh khi con bị điểm kém hoặc không có thành tích cao trong học tập. Thậm chí họ còn đánh mắng và buông những lời nhục mạ với con cái. Tình trạng này phổ biến đến nỗi, gia đình nào không đánh, mắng con khi bị điểm kém là một "hiện tượng". Em Ngọc Diệp - một học sinh trường cấp II tâm sự:

Dù em bị điểm kém thì bố em cũng không đánh không mắng mà chỉ bắt em đưa bài điểm kém ra và hỏi xem vì sao lại như vậy và bắt làm lại cho đúng thì thôi. Các bạn ở lớp thường nói rằng em ó bố mẹ như thế là sướng. Còn các bạn ở trong lớp khi bị điểm kém thường hay bị mắng, bị đánh. Em nghĩ, mỗi lần như thế dù bố mẹ không đánh mắng nhưng em rất buồn nên em cảm thấy mình phải cố gắng hơn

Thực tế cho thấy, áp lực giáo dục cha mẹ áp đặt cho các em nhiều khi lại khiến các em tự đặt ra áp lực cho chính bản thân mình. Vì vậy học viên học tập và kết quả học tập, đối với nhiều em đã thành gánh nặng tâm lí tinh thần. Nhiều trường hợp đáng tiếc, nhiều bi kịch đã xảy ra do các em không chịu nổi áp lực và do suy nghĩ còn non nớt là những minh chứng cụ thể.

Cha mẹ nào cũng muốn con cái mình có một tương lai sáng sủa nhưng hạnh phúc mà con cái chúng ta có được mà lại không đơn thuần là địa vị xã hội đạt được mà còn là những niềm vui chúng cảm nhận được trong cuộc sống, là lòng tự trọng bản thân và được sống đúng là chính mình. Anh Vũ Trọng Tuyển ở thành phố Hải Phòng cho rằng:

Trong dạy dỗ con trẻ trong gia đình, trừng phạt thân thể trẻ em hay giáo dục trẻ bằng đòn roi là việc mà nhiều người thường hay dùng. Nhưng các nhà giáo dục dx chỉ ra rằng: trừng phạt thân thể trẻ đối với trẻ em thể hiện sự thiếu hiểu biết về các phương pháp nuôi dạy trẻ một cách hữu hiệu và có ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc áp dụng những hình phạt này cũng thể hiện sự thiếu hiểu biết về tâm lí trẻ của người lớn chúng ta./.

Trong thực tế, ở VN, rất nhiều người còn đồng tình với việc dạy con bằng roi vọt. Khi con mắc lỗi, nhiều gia đình vẫn thường xuyên sử dụng các biện pháp trừng phạt thân thể như đánh con, khoá con ở nhà một mình, thơ ơ với cảm xúc của con hoặc không cho con tự bày tỏ ý kiến của mình. Để giảm thiểu tình trạng bạo lực với trẻ, các khuyến nghị về mặt pháp lí được đưa ra là: xây dựng một định nghĩa nhất quán về lạm dụng trẻ em và đưa định nghĩa này vào hệ thống pháp luật. Thi hành các biện pháp phù hợp, kể cả việc cải tổ hệ thống pháp luật nhằm thiết lập một hệ thống tiếp nhận, giám sát và điều tra các khiếu nại về hành vi lạm dụng và sao nhãng trẻ em, khi cần thiết, có thể truy tố các vụ việc này một cách thân thiện với trẻ em. Nghiêm cấm sử dụng các hình phạt thân thể trẻ em trong gia đình, nhà trường và những nơi khác có liên quan đến trẻ em. Những vấn đề này đối với VN còn khá mới mẻ nhưng ở nhiều nước khác nhau trên thế giới, quyền của trẻ em đã được pháp luật bảo vệ một cách hữu hiệu. Phó giáo sư, TS Robin Haarr ở nghành Pháp luật tội phạm và Tội phạm ở trường ĐH miền Tây bang Arizona sẽ chia sẻ với chúng ta những kinh nghiệm ở nước Mỹ:

Chúng tôi đã xây dựng bộ luật về chống bạo hành trong gia đình, ví dụ như những hình phạt đối với người sử dụng bạo hành đối với TE. Chúng tôi đã hướng dẫn giáo viên ở các trường học làm thế nào để nhận ra các học sinh của mìnhđang là nạn nhân của các nạn bạo hành và các giáo viên có trách nhiệm pháp lí về việc báo cáo các trường hợp các em bị bạo hành. Khi chính quyền địa phương nhận được những báo cáo này thì sẽ có cơ quan Bảo vệ trẻ em tiến hành điều tra, cơ quan này thuộc cấp chính quyền bang. Chúng tôi cũng có rất nhiều chương trình giáo dục trang bị cho các bậc cha mẹ kỹ năng làm cha mẹ mà không dùng đến bạo lực Chúng tôi có rất nhiều sách vở nói về vấn đề này và còn cả các đường dây nóng để các bậc cha mẹ được tư vấn, giải quyết.

Sương Mai (Thực hiện)

Nguồn : CSAGA (Biên tập từ chương trình phát thanh của dự án)